Atje Ku Nuk Ka Mjek

 


  Kthehu       

 


PĖRMBAJTJA

HYRJE 13

Kapitulli 1
 

KUJDESI PĖR TĖ SĖMURIN

15
   
Bazat e kujdesit

15

Kujdesi pėr tė sėmurin rėndė

15
Shenja rreziku

17
Kur dhe si tė kėrkojmė ndihmė mjekėsore

18
   
Kapitulli 2  
   
TĖ SHĖROSH KRAHAS ILAĒEVE

19
Tė shėrosh me ujė (lėngje)

20
Raste kur pėrdorimi i ujit ėshtė mė i rėndėsishėm se ilaēet

20
   
Kapitulli 3  
 
 
PĖRDORIMI I DREJTĖ DHE I GABUAR I ILAĒEVE

22
 
Keqpėrdorimet mė tė rrezikshme tė ilaēeve

23
Rastet kur nuk duhet tė merren ilaēet

25

Kapitulli 4  
   
ANTIBIOTIKĖT: 
ĒFARĖ JANĖ DHE SI DUHET T’I PĖRDORIM


26
Udhėzime pėr pėrdorimin e antibiotikėve 27
Ēfarė duhet tė bėjmė kur njė antibiotik nuk jep efekt 29
Rėndėsia e pėrdorimit tė kufizuar tė antibiotikėve 29

 		  
Kapitulli 5  
   
NDIHMA E PARĖ 31
Ethja 31
Temperatura shumė e lartė 32
Shoku 33
Humbja e ndjenjave 34
Ndalimi i frymėmarrjes 35
Kur diēka ka mbetur nė fyt 36
Mbytja 37
Urgjencat e shkaktuara nga nxehtėsia 38
Ngėrēet nga tė nxehtit 38
Mbilodhja nga tė nxehtit 38
Pika nga tė nxehtit 39
Si tė kontrollojmė gjakrrjedhjen nga njė plagė 39
Ndalimi i gjakrrjedhjes nga hunda 41
Prerjet, gėrvishtjet dhe plagėt e vogla 42
Prerjet e mėdha dhe mbyllja e tyre 43
Lidhjet "Flutur" me leukoplas 43
Qepjet me fije 44
Bandazhet – Lidhja me fasho 46
Plagėt e infektuara, dallimi dhe trajtimi i tyre 47
Plagė qė rrezikojnė tė infektohen 48
Plagėt me armė zjarri, me thikė dhe plagė tė tjera serioze 49
Plagėt me armė zjarri nė kokė 51
Plagėt e thella tė gjoksit 51
Plagėt e thella tė barkut 51
Probleme urgjente tė zorrėve. Abdomeni (barku) akut 52
Bllokimi i zorrėve (Ngatėrrimi i zorrėve) _ Ileusi 53
Apendiciti dhe peritoniti 54
Djegiet 55
Thyerjet e kockave _ Frakturat 58
Thyerja e kockės sė kofshės 59
Thyerjet e qafės dhe tė shpinės 60
Thyerjet e brinjėve 60
Thyerjet nė tė cilat kocka ēan lėkurėn 60
Lėvizja e njė personi tė dėmtuar rėndė 61
Kyēi i dalė nga vendi _Dislokacioni 61
Vėnia nė vend e shpatullės sė dalė 62
Dėmtimet e kyēeve nga tėrheqja dhe pėrdredhja (Ndrydhjet) 63
Helmimi 64

Kapitulli 6  
   
PARANDALIMI I DISA SĖMUNDJEVE 65
Pastėrtia dhe problemet qė vijnė nga mungesa e saj 65
Parimet bazė tė pastėrtisė 67
Higjiena (Pastėrtia personale) 67
Saniteti (Pastėrtia publike) 68
Pastėrtia nė shtėpi 69
Pastėrtia nė ngrėnie 69
Mbrojtja e shėndetit tė fėmijėve 70
Krimbat dhe parazitė tė tjerė tė zorrėve 71
Askaridet 71
Oksiuret 72
Shiriti 73
Lamblia 74
Mbrojtja nga parazitėt 75
Vaksinat: Mbrotje e thjeshtė dhe e sigurtė 75

Kapitulli 7  
   
DISA SĖMUNDJE QĖ HASEN SHPESH 76
   
Dehidrimi. 76
Pija rehidruese 77
Diarreja dhe dizanteria 79
Parandalimi i diarresė tek foshnjat 81
Ushqimet pėr njė person me diarre 83
Ilaēet qė pėrdoren nė diarre 83
Disa udhėzime pėr trajtimin e diarresė sipas shenjave 85
Kujdesi pėr foshnjat me diarre 87
Situatat ku duhet kėrkuar ndihmė mjekėsore 87
Tė vjellat 88
Dhimbjet e kokės dhe migrena 89
Rrufa dhe gripi 90
Hundėt e zėna dhe qė rrjedhin 91
Sinusiti 92
Rhiniti alergjik 93
Reaksionet alergjike 94
Astma 94
Bronkiti 96
Pneumonia 99
Hepatiti 100
Dhimbjet e shpinės 101
Artriti kyēet e enjtura dhe tė dhimbshme 103
Venat varikoze Variēet 105
Hemorroidet (Majasėlli) 106
Hernia Dhjamthi. 106
Konvulsionet 107
Epilepsia (Sėmundja e tokės) 108
Probleme tė shėndetit qė kėrkojnė dieta speciale 109
Anemia 110
Presioni i lartė i gjakut (Hipertensioni) 112
Kapsllėku (Konstipacioni) 113
Diabeti 113
Dhimbjet nga mostretja, djegiet e urthit dhe ulēera e stomakut 114
Gjėndra tiroide (Gusha dhe Struma) 117

 
Kapitulli 8  
   
SĖMUNDJE TĖ RĖNDA QĖ KĖRKOJNĖ KUJDES TĖ SPECIALIZUAR MJEKĖSOR
119
   
Tuberkulozi 119
Tėrbimi 121
Tenatozi 123
Meningiti 126
Malaria 127
Bruceloza (Ethet e Maltės) 129
Ethja tifoide 130
Tifoja 132

 		  
Kapitulli 9  
   
SĖMUNDJET E LĖKURĖS 133
Rregulla tė pėrgjithshme pėr trajtimin e sėmundjeve tė lėkurės 133
Zgjebja 134
Plagė tė vogla me qelb 135
Impetigo 135
Tė thatėt ose abceset e lėkurės 136
Reaksionet alergjike tė lėkurės (Urtikariet) 137
Herpes Zoster 138
Njollat e bardha nė fytyrė dhe nė trup 139
Vitiligo (Njolla tė bardha nė lėkurė) 140
Kallot 141
Puērrat dhe pikat e zeza (Aknet) 142
Kanceri i lėkurės 143
Erizipela dhe celuliti 143
Gangrena (Gangrena gazoze) 144
Ulēerat dhe plagėt e lėkurės nga qarkullimi i dobėt i gjakut 145
Plagėt e shtratit 146
Problemet e lėkurės tek foshnjat 147
Skuqja nga pelenat 147
Balta e kokės tek foshnjat (Dylli, zbokthi) 147
Ekzema – Njolla tė kuqe me fllucka tė vogla 148
Psoriaza 149

 

Kapitulli 10  
   
SYTĖ 150
Shenja tė rrezikshme 150
Konjuktiviti – Mahisja e konjuktivės. 152
Infeksioni i syve tek foshnjat e porsalindura. 152
Trakoma 153
Iriti (Inflamacioni i irisit) 154
Katarakti (Perdja e syrit) 155
Glaukoma 155
Infeksioni i qeses sė lotit (Dakriocistiti) 157
Plagosjet e syrit 157
Djegiet kimike tė syrit 158
Byci (Hordeola) 158
Pterigium 158
Gėrryerjet, ulēerat ose cikatricet nė korne 158
Gjakderdhjet nė tė bardhėn e syrit 159
Gjakderdhja pas kornesė 159
Grumbullimi i qelbit pas kornesė 160
Verbimi i natės dhe Kseroftalmia (Mungesa e vitaminės A) 160
Turbullimi i shikimit 162
Mizat ose njollat para syve 162
Pamja e dyfishtė 162

 		  
Kaptulli 11  
   
GOJA, DHĖMBĖT DHE GINGIVAT 163
Kujdesi pėr dhėmbėt dhe gingivat (Mishrat e dhėmbėve) 163
Dhimbjet e dhėmbėve dhe abceset 164
Infeksioni i mishrave tė dhėmbėve (Piorreja) 165
Njollat ose pikat e bardha nė gojė 165
Plagėt nga tė ftohtit dhe flluckat nga ethet 166


 
Kapitulli 12  
   
SISTEMI URINAR DHE GJENITAL  (RIPRODHUES) 169
Ērregullimet e sistemit urinar 169
Infeksionet e sistemit urinar 170
Gurėt nė veshka ose nė fshikėzėn urinare 170
Zmadhimi i prostatės 171
Sėmundjet seksualisht tė transmetueshme (SST) 172
Gonorrea dhe infeksionet nga klamidia 174
Sėmundja inflamatore pelvike 176
Kandidoza 176
Trikomoniaza 177
Sifilizi 180
SIDA 184
Plagėt nė organet gjenitale 184
Lezet nė organet gjenitale 185
Herpesi gjenital 185
Parandalimi i sėmundjeve seksualisht tė transmetueshme 187
Probleme tė gruas. Dhimbje dhe shqetėsim nė fund tė barkut 187

 		  
Kapitulli 13  
   
NFORMACION PĖR NĖNAT DHE MAMITĖ 190
Menstruacionet (Periodat ose zakonet) 190
Menopauza 191
Shtatzania 192
Shqetėsime tė vogla gjatė shtatzanisė 193
Kujdesi para lindjes 195
Pozicioni i foshnjės nė bark 195
Shenjat qė tregojnė se lindja ėshtė afėr 195
Fazat e lindjes 196
Kujdesi pėr bebin 196
Gjakrrjedhja e rėndė pas lindjes 196
Kujdesi pėr tė porsalindurin 198
Sėmundje tek tė porsalindurit. 199
Probleme tė lindura tė foshnjės 199
Probleme tė foshnjės pas lindjes 200
Infeksioni bakterial nė gjak (Septicemia) 203
Shėndeti i nėnės pas lindjes 204
Ethet e lindjes (Infeksioni pas lindjes) 205
Ushqyerja me gji dhe kujdesi pėr gjinjtė 206
Infeksioni i gjirit _ Mastiti dhe abcesi 207
Kanceri i gjirit 208
Masa ose fryrje nė pjesėt e poshtme tė barkut 209
Kanceri i gjirit 210
Barra jashtė mitrės.  Shtatzania nė tub 210
Dėshtimi spontan pa dashje 211

 

Kapitulli 14  
   
SHĖNDETI DHE SĖMUNDJET E FĖMIJĖVE  213
Mbrojtja e shėndetit tė fėmijėve  213
Rritja e fėmijės dhe rruga drejt shėndetit  214
Fėmijėt e kequshqyer  215
Kequshqyerja e thatė ose "Marazma"  216
Kequshqyerja e njomė ose "Kvarshiokor"  217
Dieta mė e mirė pėr fėmijėt e vegjėl  218
Ushqyerja e fėmijės deri 4 muaj  218
Ushqyerja e fėmijės nga 4 muaj deri 1 vjeē  219
Ushqyerja e fėmijės mbi 1 vjeē  220
Dhimbja dhe infeksionet e veshit  220
Dhimbjet e fytit dhe Bajamet (Anginat)  221
Ethet reumatizmale  222
Sėmundjet infektive tė fėmijėrisė 223
Lija e dhenve  223
Fruthi  224
Shytat (Parotiti)  225
Rubeola  226
Kolla e mirė  227
Difteria  227
Poliomieliti ose Paraliza e fėmijėrisė  228
Rakiti  229
Sėmundje tė lindura tė fėmijėve  229
Luksacioni kokso-femoral (Zhvendosja e kofshės)  231
Hernia umbilikale (Kėrthiza e dalė jashtė)  231
Testikuli i fryrė (Hidrocela dhe Hernia ose Dhjamthi)  231
Fėmija spastik (Paraliza cerebrale)  232

Kapitulli 15

 
   
PLANIFIKIMI FAMILJAR  
TĖ KENI AQ FĖMIJĖ SA DĖSHIRONI 234
Planifikimi familjar dhe kontrolli i lindjeve 234
Metodat e kontrollit tė lindjeve 236
FISHA E PACIENTIT 239